ซุนนะฮ์สำคัญที่ควรปฏิบัติยิ่งในเดือนชะอฺบาน

1. การถือศีลอดในเดือนชะอฺบาน

เป็นสิ่งที่ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ปฏิบัติและสนับสนุน โดยมีรายงานจากท่านหญิงอาอิชะฮฺกล่าวไว้ว่า : "ท่านนบีมักจะถือศีลอดจนกระทั่งเรานึกว่าท่านจะไม่เว้น และท่านอาจจะงดการถือศีลอดจนกระทั่งเรานึกว่าท่านจะไม่ถือศีลอด และฉันไม่เคยเห็นท่านนบีถือศีลอดครบเดือนหนึ่งเดือนใดเว้นแต่เดือนรอมฎอน และไม่เคยเห็นท่านถือศีลอดมากมายเหมือนที่ท่านถือศีลอดในเดือนชะอฺบาน" (บันทึกโดยบุคอรียฺและมุสลิม)

และมีรายงานจากท่านอุซามะฮฺ อิบนุซัยดฺ กล่าวว่า : ฉันได้พูดกับท่านนบีว่า โอ้ร่อซูลของอัลลอฮ์ ฉันไม่เคยเห็นท่านขยันถือศีลอดในเดือนหนึ่งเดือนใดเหมือนที่ท่านถือศีลอดใน เดือนชะอฺบาน (หมายถึงถือศีลอดซุนนะฮ์)? ท่านนบีจึงตอบว่า

ذلِكَ شَهْرٌ تَغْفُلُ النَّاسُ فِيهِ عَنْهُ ، بَيْنَ رَجَبٍ وَرَمَضَانَ ، وَهُوَ شَهْرٌ تُرْفَعُ فِيْهِ الأَعْمَالُ إِلَى رَبِّ الْعَالَمِيْنَ ، وَأُحِبُّ أَنْ يُرْفَعُ عَمَلِي وَأَنَا صَاِئم

"นั่น(เดือนชะอฺบาน)เป็นเดือนที่มนุษย์มักจะเพิกเฉยระหว่างเดือน รอญับและเดือนรอมฎอน และเป็นเดือนที่บรรดาการงานจะถูกยกและถูกเสนอต่อองค์พระผู้อภิบาลแห่งสากล โลก และฉันชอบให้การงานของฉันถูกยกและถูกเสนอขณะที่ฉันถือศีลอด" (บันทึกโดยอิมามนะซาอียฺและอิมามอบีดาวู้ด; ดู ศ่อฮีฮุตตัรฆีบวัตตัรฮีบ)

ท่านอิมามอิบนุรอญับกล่าวว่า การถือศีลอดในเดือนชะอฺบานมีความประเสริฐยิ่งกว่าการถือศีลอดในเดือนต้อง ห้าม(อัลอัชฮุรุลหุรุม) และการถือศีลอดซุนนะฮ์ที่ดีที่สุดคือการถือศีลอดในบรรดาวันใกล้ชิด(ก่อนหรือ หลัง)เดือนรอมฎอน ซึ่งมีตำแหน่งเสมือนการละหมาดซุนนะฮ์ก่อนและหลังละหมาดฟัรฎู เพื่อเป็นการปรับปรุงข้อบกพร่องที่เกิดขึ้นในการปฏิบัติสิ่งที่เป็นฟัรฎู นับเป็นการละหมาดซุนนะฮ์ที่ประเสริฐยิ่งในบรรดาการละหมาดซุนนะฮ์ทั่วไป เช่นเดียวกัน การถือศีลอดซุนนะฮ์ก่อนหรือหลังเดือนรอมฎอน ก็จะเป็นการถือศีลอดซุนนะฮ์อันประเสริฐยิ่งกว่าการถือศีลอดซุนนะฮ์ทั่วไป

และในหะดีษที่พูดถึงการเพิกเฉยเดือนชะอฺบาน มีบทเรียนให้เราขยันทำอิบาดะฮฺในช่วงเวลาหรือสถานที่ที่มนุษย์มักจะลืมการระ ลึกถึงอัลลอฮ์ ซุบฮานะฮูวะตะอาลา อาทิเช่น การละหมาดหรือทำอิบาดะฮฺระหว่างมัฆริบและอิชาอฺ เป็นการทำอิบาดะฮฺที่มีความประเสริฐ และบรรดาอัสสะละฟุศศอและฮฺจะชอบทำอิบาดะฮฺในช่วงเวลานี้ โดยมีเหตุผลว่าเป็นเวลาที่คนมักจะเพิกเฉยในการทำอิบาดะฮฺ และการซิกรุลลอฮฺในสถานที่ทำการค้า(ตลาด)มีความประเสริฐมากเพราะเป็นสถานที่ ที่มนุษย์มักลืมซิกรุลลอฮฺ

2. การอ่านอัลกุรอาน

ท่านสะละมะฮฺ อิบนุ กุฮัยลฺ กล่าวว่า เขา (ชาวสะลัฟ) จะเรียกเดือนชะอฺบานว่า "เดือนแห่งนักอ่านอัลกุรอาน" ท่านอัมรฺ อิบนุ ก็อยสฺ เมื่อถึงเดือนชะอฺบานจะเลิกทำการค้า และจะขยันอ่านกุรอาน และท่านอบูบักร อัลบัลคียฺ กล่าวว่า เดือนรอยับเป็นเดือนแห่งการปลูก เดือนชะอฺบานเป็นเดือนแห่งการรดน้ำ และเดือนรอมฎอนเป็นเดือนแห่งการเก็บเกี่ยว

ความประเสริฐของการอ่านอัลกุรอานในเดือนชะอฺบานนั้นเหมือนการถือศีลอด คือ เพื่อให้มุอฺมินได้ฝึกฝนและขัดเกลาตนเอง ให้มีความอยากและความเคยชินในการปฏิบัติ มิฉะนั้น มุอ์มิน จะเข้าสู่เดือนรอมฎอนโดยมีสนิมเกาะอยู่กับอีมานและความปรารถนา จึงต้องขยันขัดเกลา เพื่อขจัดสนิมที่เกาะในหัวใจให้หมดเกลี้ยง เป็นหัวใจที่มีความตั้งใจทำอิบาดะฮฺในเดือนรอมฎอน

3. รักษาอีมานจากความโสมมแห่งชิริกและรักษาความสัมพันธ์ที่ดีจากความมุ่งร้ายต่อพี่น้อง

ในบันทึกของอิมามอิบนุหิบบาน มีรายงานจากท่านมุอ๊าซ ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ ว่าท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ได้กล่าวว่า

يَطَّلِعُ اللهُ إِلَى جَمِيْعِ خَلْقِهِ لَيْلَةَ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ فَيَغْفِرُ لِجَمِيْعِ خَلْقِهِ إِلا لِمُشْرِكٍ أَوْ مُشَاحِنٍ

"อัลลอฮ์ทรงมองลงมายังบรรดาผู้เป็นบ่าวของพระองค์ในค่ำคืนกลาง เดือนชะอฺบาน และทรงให้อภัยโทษต่อทุกคน ยกเว้นผู้ที่ตั้งภาคีกับพระองค์(ทำชิริก) และผู้มีความโกรธกริ้วกับพี่น้องของเขา"

จากหะดีษบทนี้ เราจึงต้องค้นหาและตรวจสอบหัวใจของเรา เพื่อขจัดการทำชิริกหรือการศรัทธาต่อผู้อื่นนอกจากอัลลอฮ์ และขจัดความโกรธพี่น้องมุสลิมโดยไร้เหตุผลแห่งหลักการ เพื่อให้หัวใจของเรานั้นเป็นหัวใจอันบริสุทธิ์ จึงจะมีสิทธิ์ได้รับการอภัยโทษในเดือนชะอฺบาน

ส่วนการทำชิริกนั้นอาจเป็นเรื่องที่บรรดาผู้ศรัทธาประมาท และคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว เพราะมีอีมานในหัวใจอยู่แล้ว แต่แท้จริงชิริกนั้นเป็นเรื่องใกล้ตัวซึ่งทุกคนมีโอกาสทำชิริกได้โดยไม่รู้สึกตัว แม้กระทั่ง ท่านนบีอิบรอฮีม อะลัยฮิสสลาม ซึ่งเป็นมิตรกับอัลลอฮ์(ค่อลีลุลลอฮฺ) ก็ยังวิงวอนดุอาอฺต่ออัลลอฮ์ ให้คุ้มครองจากการไหว้รูปเจว็ด ท่านอิบรอฮีม อัตตัยมียฺ กล่าวว่า ใครเล่าที่จะคิดว่าตนเองปลอดภัยจากชิริก แม้แต่นบีอิบรอฮีมก็ยังกลัวชิริกเลย

ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ยังเตือนประชาชาติของท่านไว้ว่า

أخْوَفُ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ الشِّرْكَ الأَصْغَرَ فَسُئِلَ عَنْهُ ؟ فَقَالَ : الرِّيَاء

"สิ่งที่ฉันเกรงมากว่าพวกท่านจะปฏิบัติคือ ชิริกเล็ก" ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ถูกถามว่า : ชิริกเล็กนั้นคืออะไร? ท่านจึงตอบว่า "อัรริยาอฺ"

"อัรริยาอฺ" หมายถึง การโอ้อวด ปฏิบัติอิบาดะฮฺอย่างไม่สุจริตใจ ส่วนการโกรธ อิจฉาริษยา ความเกลียดชัง ที่ปรากฏในหมู่ผู้ศรัทธาอย่างมากมายนั้น สิ่งเหล่านี้จะขัดขวางความเมตตาและการอภัยโทษของอัลลอฮ์ มิให้ปรากฏกับผู้กระทำความดี แม้ว่าเขาจะเป็นมุอ์มินก็ตาม

อิมามมุสลิมได้รายงานหะดีษจากท่าน อบีฮุรอยเราะฮฺ จากท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า

تُفْتَحُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ يَوْم الإِثْنَيْنِ وَالْخَميْسِ ، فَيَغْفِرُ لِكُلِّ عَبْدٍِ لايُشْرِكُ بِاللهِ شَيْئَاً إِلا رَجَلاً كَانَتْ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَخِيْهِ شَحْنَاءُ فَيَقُوْلُ : أَنْظِرُوْا هَاذَيْنِ حَتَّى يَصْطَلِحَا

"ประตูแห่งสวรรค์จะถูกเปิด ทุกวันจันทร์และวันพฤหัส การอภัยโทษจะประสบกับบ่าวทุกคนที่ไม่ทำชิริกทั้งสิ้น เว้นแต่บุคคลที่โกรธกับพี่น้องของเขา จึงมีคำประกาศว่า จงเลื่อนเวลาการอภัยโทษของสองคนนี้ จนกว่าเขาจะคืนดีกัน"

สำหรับค่ำคืนกลางเดือนชะอฺบานที่เรียกกันว่า นิสฟูชะอฺบาน นั้นไม่มีอิบาดะฮฺพิเศษที่ควรจะปฏิบัติโดยเฉพาะ มีเพียงอิบาดะฮฺที่เราเคยกระทำทุกคืน และไม่มีดุอาอฺเฉพาะค่ำคืนนี้ ดังที่ปรากฏกับบางกลุ่ม

การถือศีลอดในเดือนชะอฺบานนั้น ไม่มีข้อห้าม นอกจากในสองวันสุดท้ายของเดือนชะอฺบาน ซึ่งท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม ห้ามไว้ เพื่อจำแนกระหว่างเดือนชะอฺบานกับเดือนรอมฎอน ยกเว้นผู้ที่ถือศีลอดซุนนะฮ์เป็นประจำ เช่น การถือศีลอดทุกวันจันทร์หรือพฤหัส แล้วไปตรงกับสองวันนี้ จึงจะอนุญาตให้ถือศีลอดเหมือนปกติ ซึ่งในบันทึกของอบูดาวู้ดและอันนะซาอียฺ มีรายงานจากท่านฮุซัยฟะฮฺ จากท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม กล่าวว่า

لا تَقَدَِّمُواْ الشَّهْرَ بِيَوْمٍ وَلا يَوْمَيْنِ إِلا أَنْ يُوَافِقَ ذَلِكَ صَوْمَاً يَصُوْمُهُ أَحَدُكُمْ

"พวกท่านอย่าถือศีลอดล่วงหน้าเดือนรอมฎอน (ก่อนเข้าเดือนรอมฎอน) หนึ่งวันหรือสองวัน เว้นแต่จะตรงกับการถือศีลอดที่พวกท่านถือไว้อยู่แล้ว (คือปฏิบัติเป็นประจำ)"

จากข้อมูลข้างต้น พี่น้องผู้ศรัทธาจึงต้องตระหนักในความประเสริฐของเดือนชะอฺบาน อันเป็นพื้นฐานแห่งการปฏิบัติอิบาดะฮฺอย่างมั่นคงเพราะการขาดความรู้ในความ ประเสริฐ ของการทำอิบาดะฮฺ จะส่งผลให้ผู้ศรัทธาไม่กระตือรือร้นในการปฏิบัติอิบาดะฮฺ จึงต้องแสวงหาสิ่งที่จะปลุกจิตศรัทธา และความปรารถนาในการสะสมผลบุญ โดยเฉพาะในฤดูการทำอิบาดะฮฺ เช่นเดือนชะอฺบานและเดือนรอมฎอน จึงขอฝากไว้กับพี่น้องผู้อ่านให้เป็นบทเรียน ที่ควรจะนำไปเผยแผ่กับคนใกล้ชิดและพี่น้องผู้ศรัทธาทั่วไป

ขออัลลอฮ์ทรงประทานเตาฟีก การช่วยเหลือ เพื่อยืนหยัดในการทำอิบาดะฮฺอย่างบริสุทธิ์ใจและสม่ำเสมอ และขอให้พี่น้องทุกท่านมีชีวิตยืนยาว ด้วยสุขภาพพลานามัยที่สมบูรณ์ อันเป็นเสบียงแห่งการทำอิบาดะฮฺอย่างเคร่งครัดเถิด

credit: ริฎอ อะห์มัด สมะดี islamhouse