คู่มือละหมาดวิตร์และดุอาอ์กุนูต
วิธีละหมาดวิตร์: คู่มือฉบับเข้าใจง่ายและทำได้จริงในชีวิตประจำวัน
การละหมาดวิตร์ (Witr) เป็นละหมาดสุนัต (การกระทำที่ส่งเสริมให้ทำ) ในยามค่ำคืนที่มีความสำคัญมาก คำว่า "วิตร์" แปลว่า "จำนวนคี่" ซึ่งสื่อถึงความศรัทธาที่ว่าอัลลอฮฺทรงเป็นหนึ่งเดียว ท่านนบีมุฮัมมัด (ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัม) ได้กล่าวว่า "แท้จริงอัลลอฮฺทรงเป็นคี่ (องค์เดียว) และพระองค์ทรงรักจำนวนคี่ ดังนั้น โอ้ชาวอัลกุรอาน จงละหมาดวิตร์เถิด"
นักวิชาการส่วนใหญ่มองว่าละหมาดวิตร์เป็น "ซุนนะฮฺมุอักกะดะฮฺ" คือสิ่งที่ท่านนบีเน้นย้ำและทำเป็นประจำ ขณะที่บางทรรศนะเช่นมัซฮับฮะนะฟีย์มองว่าเป็นสิ่งจำเป็น (วาญิบ)4 ดังนั้นมุสลิมจึงควรพยายามรักษาการละหมาดนี้ไว้ไม่ให้ขาด
เวลาที่เหมาะสมในการละหมาด
- ช่วงเวลา: เริ่มตั้งแต่ละหมาดฟัรฎูอิชาอฺเสร็จสิ้น ยาวไปจนถึงก่อนเข้าเวลาละหมาดซุบฮิ (รุ่งสาง)
- เวลาที่ดีที่สุด: คือช่วงท้ายของค่ำคืน (ก่อนซุบฮิเล็กน้อย) เพราะเป็นช่วงเวลาที่บรรดามะลาอิกะฮฺจะลงมาร่วมเป็นพยาน
- สำหรับคนกลัวไม่ตื่น: หากทำงานเหนื่อยหรือกลัวตื่นดึกไม่ไหว ท่านนบีแนะนำให้ละหมาดวิตร์ให้เสร็จเรียบร้อยก่อนเข้านอน
- ข้อควรระวัง: ห้ามละหมาดวิตร์ 2 ครั้งในคืนเดียวกัน และต้องทำให้เสร็จก่อนแสงอรุณขึ้น ดังที่ท่านนบีเตือนว่า "จงละหมาดวิตร์ก่อนที่พวกท่านจะเข้าสู่ยามเช้า"
จำนวนร็อกอะฮฺและรูปแบบการละหมาด
การละหมาดวิตร์ต้องทำเป็น "จำนวนคี่" เสมอ โดยสามารถเลือกทำได้ตั้งแต่ 1, 3, 5, 7, 9 หรือ 11 ร็อกอะฮฺ แต่รูปแบบที่คนส่วนใหญ่นิยมและถือว่าสมบูรณ์กำลังดีคือ 3 ร็อกอะฮฺ ซึ่งทำได้ 2 วิธีที่ถูกต้องตามซุนนะฮฺทั้งคู่
- แบบแยกสลาม (2+1 ร็อกอะฮฺ): ละหมาด 2 ร็อกอะฮฺก่อน พอนั่งตะชะฮฺฮุดเสร็จให้สลาม จากนั้นลุกขึ้นตั้งเจตนา (เหนียต) ใหม่ ละหมาดอีก 1 ร็อกอะฮฺ แล้วให้สลาม
- แบบรวดเดียว (3 ร็อกอะฮฺ 1 สลาม): ลุกขึ้นละหมาดรวดเดียว 3 ร็อกอะฮฺ โดยไม่ต้องนั่งตะชะฮฺฮุดในร็อกอะฮฺที่ 2 ให้นั่งตะชะฮฺฮุดเฉพาะในร็อกอะฮฺที่ 3 แล้วให้สลามเลย (เพื่อป้องกันไม่ให้ไปเหมือนกับละหมาดมัฆริบ)
ขั้นตอนและซูเราะฮฺ (บทสวด) ที่ควรอ่าน
สำหรับผู้ที่ละหมาดวิตร์ 3 ร็อกอะฮฺ มีซูเราะฮฺที่ท่านนบีมักจะอ่านเป็นประจำดังนี้:
- ร็อกอะฮฺที่ 1: อ่านซูเราะฮฺ อัล-ฟาติฮะฮฺ ตามด้วย ซูเราะฮฺ อัล-อะอฺลา (سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى)
- ร็อกอะฮฺที่ 2: อ่านซูเราะฮฺ อัล-ฟาติฮะฮฺ ตามด้วย ซูเราะฮฺ อัล-กาฟิรูน (قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ)
- ร็อกอะฮฺที่ 3: อ่านซูเราะฮฺ อัล-ฟาติฮะฮฺ ตามด้วย ซูเราะฮฺ อัล-อิคลาศ (قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ) สามารถอ่านซูเราะฮฺ อัล-ฟะลัก และ อัน-นาส เพิ่มเติมด้วยได้
คำแนะนำเพิ่มเติม: เวลาละหมาด ต้องระวังอย่าก้มรุกัวอฺหรือสุญูดเร็วจนเกินไป ควรทำอิริยาบถต่างๆ ให้สงบนิ่ง เพราะท่านนบีเปรียบคนที่ละหมาดลวกๆ ไม่ยืดหลังให้ตรงว่า "ผู้ขโมยการละหมาด" ที่ชั่วช้าที่สุด
การอ่านดุอาอ์กุนูต
ดุอาอ์กุนูตคือการขอพรในละหมาด จะทำในร็อกอะฮฺสุดท้าย (ร็อกอะฮฺที่ 3) โดยสามารถเลือกได้ว่าจะอ่าน ก่อนก้มรุกัวอฺ หรืออ่าน หลังจากเงยขึ้นจากรุกัวอฺ ก็ได้
บทดุอาอ์กุนูตที่ท่านนบีสอนแก่ท่านฮะซัน (หลานชาย) ถือเป็นบทที่ถูกต้องและนิยมที่สุด มีใจความสำคัญดังนี้:
"โอ้อัลลอฮฺ ขอได้โปรดนำทางฉัน ให้อยู่กับบรรดาผู้ที่อยู่ในทางนำแล้วด้วยเถิด และขอให้ฉันมีความปลอดภัย กับบรรดาผู้ที่มีความปลอดภัย และขอพระองค์ทรงช่วยเหลือฉัน กับหมู่ที่พระองค์ทรงช่วยเหลือพวกเขา และขอพระองค์ทรงให้ความจำเริญแก่ฉัน ในสิ่งที่ทรงประทานแก่ฉัน และขอพระองค์ทรงคุ้มครองฉันให้พ้นจากความเลวร้ายที่พระองค์กำหนดไว้แล้ว..."
สิ่งที่ควรทำหลังให้สลาม (การซิกรุลลอฮฺ)
มีซุนนะฮฺที่ทำได้ง่ายและได้ผลบุญมากคือ ทันทีที่ละหมาดวิตร์และให้สลามเสร็จ ให้กล่าวคำรำลึกถึงอัลลอฮฺว่า:
سُبْحَانَ الْمَلِكِ الْقُدُّوْس (ซุบฮานัล มะลิกิล กุดดูส)
แปลว่า: มหาบริสุทธิ์แด่พระผู้ทรงอำนาจ ผู้ทรงบริสุทธิ์ยิ่ง
วิธีกล่าว: ให้กล่าวประโยคนี้ 3 ครั้ง โดยครั้งที่ 1 และ 2 ให้พูดระดับเสียงปกติ แต่ในครั้งที่ 3 ให้ ลากเสียงยาวและเปล่งเสียงดังขึ้นเล็กน้อย เพื่อเน้นย้ำถึงความยิ่งใหญ่ของพระองค์
หากพลาดละหมาดวิตร์ ต้องทำอย่างไร?
ศาสนาอิสลามมีความยืดหยุ่นเสมอ หากตั้งใจจะตื่นมาละหมาดแต่ดันหลับลึกจนสว่าง หรือลืมละหมาดวิตร์ ให้ละหมาดชดใช้ (เกาะฎอ) ในเวลากลางวันได้เลย (ตั้งแต่หลังดวงอาทิตย์ขึ้นจนถึงก่อนละหมาดซุฮฺริ)
กฎการชดใช้: ต้องเปลี่ยนจำนวนร็อกอะฮฺจาก "คี่" ให้กลายเป็น "คู่" เสมอ
- ถ้าปกติทำวิตร์ 1 ร็อกอะฮฺ ตอนกลางวันให้ละหมาดชดใช้เป็น 2 ร็อกอะฮฺ
- ถ้าปกติทำวิตร์ 3 ร็อกอะฮฺ ตอนกลางวันให้ละหมาดชดใช้เป็น 4 ร็อกอะฮฺ (ทำทีละ 2 ร็อกอะฮฺแล้วให้สลาม)
บทความที่น่าสนใจ
Tags: